altın çilek

Altın Çilek Meyvesi Nedir?

Physalis peruviana L.

Altın Çilek, Yaklaşık 70’in üzerinde türü olan, ticari olarak en fazla kabul gören, ve taze olarak meyveleri tüketilebilen türü Physalis peruviana L.’ dır. Çiçekleri sarı renkli olan bitkinin meyveleri oldukça gösterişli taç yapraklar (kaliks) içinde yer alır. Meyveleri çepeçevre saran kaliks sararıp tül görüntüsünü alarak fener izlenimini vermektedir. Altın Çilek ismi buradan gelmektedir.

Altın Çilek altın renkli, küre şeklinde, tadı çok hoş ve bol sulu bir meyvedir. Etrafındaki kağıda benzer kabuğu meyveyi kuşlar, böcekler ve hastalık yapan mikroorganizmalar gibi dış etkenlerden korumaktadır. Çekici ve simetrik yapılı kabuğun içinde sarı renkli yenilebilen kısmı vardır. Üretim küçük alanlarda yapıldığında hastalık, böcek ve kuşların çok nadir sorun oluşturduğu ancak, geniş alanda üretim yapıldığında ise kuşlar, tütün mozaik virüsü, yaprak biti ve yaprağa zarar veren bazı böceklerin problem yaratabileceği bildirilmektedir.

Altın Çilek zayıf topraklarda yetişebilen, çok fazla ilgi istemeyen, tohumdan yetiştirmesi kolay, hasadı ve olgunlaşması çabuk bir meyvedir. Meyve yetişmesi esnasında sürekli güneş ışığına ihtiyaç duymaktadır. Yaklaşık 1 metre boyunda, sert yapraklı bir bitki olup, uygun şartlar sağlanırsa 2 metreye kadar büyüyebilmektedir.

Altın Çilek çok iyi bir provitamin A kaynağıdır; meyvenin her 100 gramında 3000 IU karotenoid bileşik bulunmaktadır. Ayrıca C vitamini ve B grubu kompleks vitaminlerini de (tiamin, niasin, riboflavin vd) yüksek oranda içermektedir. Protein ve fosfor içeriği diğer birçok meyveden belirgin şekilde fazladır.

Altın Çilek, genel olarak taze tüketilmektedir. Dondurulmuş meyveler tatlı ve pasta yapımında, bazen de salatalarda kullanılmakta, son zamanlarda da kurutulmuş meyveler oldukça rağbet görmektedir. Dünyada et ve balık ürünlerinde ve sos yapımında farklı tatlar oluşturulmak amacıyla kullanılmaktadır. Özellikle reçel ve jölelerde koruyucu olarak da görev almaktadır. Olgun meyvelerin içerdiği yüksek orandaki pektinaz sayesinde reçel ve benzeri ürünlerin üretiminde maliyetlerin azalmasını sağlamaktadır.

Ayrıca meyvenin şekerlendirilerek hazırlanmış aperatifleri ve ezmesi, çikolata ile kaplanmış olarak tüketilebildiği de bildirilmektedir. Altın Çilek taze meyve, reçel, marmelat ve meyve suyu halinde de tüketilmektedir. Projemizde taze meyvenin kimyasal bileşimi belirlenmiş ve reçel üretimi sonucunda fonksiyonel özelliklerinde meydana gelen değişimler ortaya konulmuştur.

Altın Çileğin Tıbbi Önemi

Altın çilek meyveleri, antispazmodik, diüretik, antiseptik, analjezik, boğaz enfeksiyonlarının tedavisinde, bağırsak parazitleri ve amiplerin ortadan kaldırılmasında, optik siniri güçlendirmek için kullanılmaktadır. Yapılan çalışmalar bu türün kanser, hepatit, romatizma ve diğer hastalıkların tedavisinde de kullanıldığını bildirmektedir. Ayrıca bitkinin içeridiği vitamin ve fenolik bileşikler nedeniyle antioksidan etki gösterdiği de bildirilmiştir. Yapılan bir çalışmayla altın çilek meyvelerinin olgunlaşma sürecinde flavonoid içeriğinin farklılaştığını ve buna bağlı olarak antioksidan etkinliğinin farklılıklar gösterdiğini rapor etmektedir. Türkiye’de, altın çilek son yıllarda kilo vermek amacıyla taze ve kuru olarak tüketilmektedir.

altın çilek
altın çilek