boga-dikeni-bitkisi
Boğa Dikeni Bitkisi Nedir? Eryngium campestre Halk arasında Yılan dikeni, Tüsü, Deve dikeni, Deve elması, Eşek dikeni, Guga dikeni, Hölemez, Şeker dikeni, Tengel dikeni, At dikeni, Çakır dikeni, Göz dikeni, Çoban çırası, Deveci dikeni, Büyük boğa dikeni isimlerle de bilinir. Alabama yerlilerinden Koasati'ler, “ayı otu” dedikleri bir türünün (E. virginianum) özel güçleri olduğuna inanır, bu [...]

Boğa Dikeni Bitkisi Nedir?

Eryngium campestre

Halk arasında Yılan dikeni, Tüsü, Deve dikeni, Deve elması, Eşek dikeni, Guga dikeni, Hölemez, Şeker dikeni, Tengel dikeni, At dikeni, Çakır dikeni, Göz dikeni, Çoban çırası, Deveci dikeni, Büyük boğa dikeni isimlerle de bilinir.

Alabama yerlilerinden Koasati’ler, “ayı otu” dedikleri bir türünün (E. virginianum) özel güçleri olduğuna inanır, bu bitkiyle saldırdıklarında düşmanın öleceğini düşünürlermiş. Bugün hala böyle güçler atfediliyor mu bilinmez ancak kimi türlerinin (E. creticum ve E. maritimum) dallarının nazara karşı kapıların üzerine asıldığını görüyoruz…

 Boğa dikeni, Geniş mi geniş maydanozgiller ailesinin bir ferdi. Belki de en dikenlisi. Yöresel adlarında da hep geçer bu özelliği. Bu bitkiye “eşek dikeni”, “boğa dikeni”, “çakır dikeni” gibi çeşitli adlar takarlar. Boğa dikeni demelerinin en önemli nedeni belki de Orta Çağ’da boğaları kızıştırmak için kullanılıyor olması. Kimileri ise yılanları evden uzak tuttuğuna inandıkları için “yılan dikeni” demiş. 40-50 santimetreye kadar boylanabilen, iki veya çok yıllık bir bitkidir. Gövdesi sert, güçlü ve çok dallı. Kökleri ise kalın ve uzun. Pişirildiğinde kestaneye benzer köklerinin tadı, yaprakları derimsi ve parçalı, uçları sivri mi sivri dikenli. Açık yeşil-mavi-gri tonlarında olur. Deniz kenarlarında yetişen E. maritimum en mavi üyesi iken yüksek yaylalarda da mavi-gri tonlarda türleri de bulunur…

Çiçekleri beyazımsı (bitkinin rengine göre yeşil ve mavinin açık tonları da olabilir), taç yapraklı, mızrak şeklindeki yaprakçıkları ise bazen tüylüdür. Çiçekleri yaprakçıklar arasında mızrak şeklinde dizilmiştir. Haziran-Ağustos aylarında kurak ve otlu yerlere, tepelerde sulanmayan buğday tarlalarına yolunuz düşerse bakının muhakkak boğa dikeni oralardaysa görmemeniz imkansız. Güzeller güzeli bir bitkiyi. Gördüğünüzde koparıp evinize taşımak isteyeceğiniz kadar güzel…

Orta Avrupa, Doğu-Batı Akdeniz Bölgesi, Balkan Yarımadası ve Anadolu’da yetişir.

Boğa Dikeni Faydaları Neler

Boğa dikeni, Halk tıbbında öksürük kesici, idrar artırıcı ve iştah açıcı olarak kullanılır. Ayrıca uyarıcı olduğu ve cinsel gücü artırdığına inanılır, kanı temizlemek, kalp ve damar hastalıklarını gidermek için de yararlanılır. Çoğunlukla çay olarak hazırlanır ancak bunun için çiçeklenme devresi ve öncesinde toplanıp gölge bir yerde kurutulması gerekir. Kökleri de etkili olduğu için dilerseniz kökleriyle birlikte kurutabilirsiniz. (Bitki kısmı ilkbahar ve yaz başında, kökler ise sonbaharda toplanabilir.) Oldukça iyi bir C vitamini kaynağı, az miktarda da olsa eterik yağ, tanen, saponinler ve kimi asitler içerir. Bir tatlı kaşığı ezilmiş/ufalanmış boğa dikeni 1 su bardağı kaynar suda on dakika demleyip günde üç kere, yemeklerden sonra içebilirsiniz…

Taze sürgün ve yapraklarından sebze olarak yararlanılabilirse de çoğunlukla körpe sapını soyarak yemeyi tercih ederler. Hele de dağlarda yürüyüş yapıyorsanız bulabileceğiniz en lezzetli bitkilerden biridir. Çabuk kartlaştığı için doğru zamanda toplamak önemlidir. Bunun için dal boyunun 15-20 santimetreyi geçmemiş olduğu dönemleri tercih edin. Ayrıca dikenleri sivri olduğu için koparırken ve soyarken çok dikkatli olmalısınız. Havuca benzer tadıyla, susuzluğu giderme özelliğiyle yeniden yemek isteyeceğiniz bir bitkidir…

Kayseri, Zonguldak ve Kars’ta, ayrıca Doğu Anadolu bölgesinin çeşitli yerlerinde aynı şekilde, kabuğu soyularak çiğ olarak yenir. Mineralce zengin kökleri ise sebze yemeklerine, çorbalara, sulu et yemeklerine ve reçellere aroma vermek için kullanılabilir. Dikenlerine dokunmadan, gelişmiş döneminde toplayabilirseniz çok şık bir kuru çiçek buketi yapabilirsiniz Tabii evde küçük çocuğunuz yoksa!

Boğa Dikeni Hikayesi

Çanakkale’de saha çalışmasındayız. Lahar denen bir volkanik oluşumun başında öğrencilere Lahar’ın nasıl meydana geldiğini anlatırken gözlerim biraz ileride bulunan dikenli bir bitkiye takıldı. Sözlerimi bitirir bitirmez bitkiye doğru ilerledim, dikenlerinden sakınarak tam dibinden kopardım ve soymaya başladım. Kısa bir süre sonra elimde kurşun kalem uzunluğunda ve yarım santimetre kalınlığında bir bitki olmuştu. Öğrencilere dönerek anlatmaya başladım. “Bir jeolog doğada sadece kayalarla ilgilenmez. Acıktığı zaman hangi tür bitkileri yiyeceğini de bilmeli. İşte bu bitki onlardan biri. Biz buna boğa dikeni deriz. Tadı havuca benzer. Hem susuzluğumuzu hem de açlığımızı giderir.

Yemek isteyen var mı?” Hiç kimseden ses çıkmadı. Ben de bitkinin ucundan kopararak yemeğe başladım. Öğrenciler hemen tepki gösterdiler. Zehirlenmemden korkuyorlardı. Sadece birkaç öğrenci bana eşlik etti. Bize biraz ötemizde koyun güden Mehmet amca da katıldı. O da bir boğa dikeni kopararak soydu ve yedi.Tadı nasıl iyi mi?” “Çok güzel. Gerçekten de havuç tadında.“ “Peki bunun yendiğini biliyor muydunuz?” “Hayır. Biz de bazı otları yeriz ama bunu hiç yemezdik. İnsanın her yaşta öğreneceği bir şey var demek ki.”

boga-dikeni-bitkisi-50-cm
boga-dikeni-bitkisi-50-cm
boga-dikeni-bitkisi-dikenli
boga-dikeni-bitkisi-dikenli
boga-dikeni-bitkisi-tohumlari
boga-dikeni-bitkisi-tohumlari
boga-dikeni-bitkisi-yenebilir-filizleri
boga-dikeni-bitkisi-yenebilir-filizleri