dağlama

Dağlama Bitkisi Nedir?

Chrysanthemum coronarium

Halk arasında Alegomeç, Dallama, Dalama, Dallampa, Dalleme, Akkadina, Gelin çiçeği, Sümülarga, Taçlı papatya isismlerle de bilinir.

Dağlama bitkisi, Bileşikgillerden (papatyagiller) bir güzel. Sapsarı çiçekleriyle tepeden denizi seyretmeye bayılır. Yolunuz Mart-Nisan aylarında Bodrum’a, Datça’ya, Antalya’ya düşerse deniz manzaralı yamaçlara dikkatle bakın, oralarda toplanıp denizi seyrettiklerini göreceksiniz. Ege ve Akdeniz’de afiyetle yerler. Ege adaları ve Kıbrıs’ta da sevilerek tüketilir. C. segetum türünün körpe dalları, yaprak ve çiçekleri yenebilirken daha yaygın olarak bilinen C. coronarium türünün sadece körpe dalları yenir. Kimileri çiğ yer, kimileri haşlayarak.

Dağlama Bitkisi Nasıl Kullanılır

Dilerseniz dağlama çiçeklerinden çay yapıp için, sindirim sistemi sorunlarında, romatizma, öksürük, bronşit gibi rahatsızlıklarda. Mevsimi genellikle Ocak-Nisan ayları arasındadır. Çiçekleri Mart-Nisan aylarında açtığı için o aylara kadar Ege pazarlarında satılır. Demetler halinde satarlar sap ve yapraklarını. Bodrum’da genellikle sade veya diğer otlarla birlikte haşlanır. Kimileri hindibaya yakıştırıp dağlama ile ikisini birlikte haşlayarak soslar. Sosu elbette zeytinyağı, limon suyu ve sarımsak. Koruk ekşiniz varsa ekşilik vermesi için onu da kullanabilirsiniz. Kimileri ise haşladıktan sonra sarımsaklı yoğurtla sunmayı tercih eder. İsterseniz domatesli, bulgurlu olarak pişirebilirsiniz ki bu tarz bir tarif belki de keskin tatlara alışkın olmayanlar için daha iyi bir çözüm. Çok basit ve çok daha doyurucu.

Kıbrıslılar haşlayarak salatasını yapıyor dağlama bitkisinin, gövde ve yapraklarının zeytinyağlı yemeğini pişiriyor. Datçalıların geleneksel dağlama tarifi de yapraklarından arındırılmış dalların haşlanarak sarımsak ve limonla soslanmış hali ancak bir tarifleri daha var, “dalleme ceplemesi.” Bunun için yine çiçeklenmeden önce toplamanız, gövde üzerindeki yaprakları sıyırıp kalan kısmı haşlamanız gerekiyor. Birde haşlanıp süzülürken birkaç kaşık un zeytin yağında kavrulacak, salça, limon suyu, sarımsak ve suyla inceltilip kıvam alana kadar sürekli karıştırarak pişirilecek. Sonra bu sosu dağlama üzerine dökün ve bir de bu şekilde sunun sevdiklerinize.

Dağlama Bitkisi Hikayesi

İlk yurt dışı seyahatlerimden biriydi. Tek başıma yolculuk yapmaya çekindiğim için bir turla gitmeyi tercih etmiştim. Daha önce o ülkeye gitmiş olan dostlarımla konuştum, onlardan bilgiler aldım. Hatta çarşı pazara gidildiğinde kendi kendime alışveriş yapabilmek için tek tük kelime bile öğrenmiştim. İlk günler uzun uçak yolculuğunun yorgunluğu dikkatimi dağıtsa da, sonraki günlerde pek keyiflenmiş, grubumuzun en yaşlı ancak Asya mutfakları konusunda en bilgili gezgininin peşine takılmış, onunla pazarları gezmeye başlamıştım. Sanki Asya mutfağıyla ilgilenen bir tek ikimiz vardık grupta. O daha önce de bu ülkelerde bulunduğu için gruptan ayrılıp bu engin bilgi ve tat hazinesine dalıyorduk birlikte. O bilgilerini paylaşmaktan hoşnut, bense bu kadar şanslı olduğuma inanamaz halde akşama kadar geziyor, yeni yemekler tadıyor, pazarlarda karşımıza çıkan malzemeler hakkında bilgi alıyorduk. Yine bir gün erken saatlerde kentin neredeyse yarısının akın ettiği pazar yerinde dolaşırken otların bulunduğu bir tezgaha çekildim.

Gözlerimle otları tararken bir tanesi tanıdık geldi. Acaba bahar aylarında dağı taşı sarıya boyayan dağlama’nın sap ve yaprakları olabilir miydi bu? “Ta kendisi,” dedi bilge rehberim. Asyanın çoğu ülkesinde kullanılır dağlama. Endonezya’da buna “tong ho” derler.  Salatalarda, çorba ve etli sotelerde kullanılır Çinliler ve Japonlar bu papatyaları yenilebilir çiçek ve yaprakları için yetiştirir, salata ve çeşitli malzemelerle zenginleştirdikleri sotelere güçlü bir aroma katması için mutfaklarından ayırmazlar. Çinliler çorbalarını bu güzel yapraklarla süslerken Japonlar galeta unu gibi bir una bulayarak kızartır, Vietnamlılar “cai cuc” der, balık ve pirinç çorbasında kullanırlar. Fazla pişirilirse acılaşır. Bu yüzden ya çiğ ya da çok az pişirerek kullanırlar.

En körpe yaprakları şöyle bir kaynar suya atıp çıkardıktan sonra susam yağına bulayıp salatalara ekleyebilirsin mesela.” Onu hayretle dinlerken bir yandan da satıcının dikkatini dağıtmadan çalışmasını izliyordum. Rehberim bunları anlattıktan sonra pazarın sonunda bulunan ufak tezgahlardan birine götürdü beni. Orada tattığım bu kendine has aromalı yapraklar artık benim mutfağımda da yer alacak, dostlarımı onun lezzetiyle şaşırtacağım diye düşündüm. Gülümseyerek yudumladım çorbamı. Artık bir sonraki ders için gerekli enerjiyi toplamıştım. “Haydi ne duruyorsunuz, daha gezecek çok yerimiz var, kalkın lütfen,” deyip yola koyuldum.

Dağlama Bitkisi Olgunlaşmış Çiçeği.
Dağlama Bitkisi Olgunlaşmış Çiçeği.
Dağlama Bitkisi Çiçeği.
Dağlama Bitkisi Çiçeği.
Dağlama Bitkisi Taze Yaprakları
Dağlama Bitkisi Taze Yaprakları
Dağlama Bitkisi Taze Yaprakları Tüketilebilir.
Dağlama Bitkisi Taze Yaprakları Tüketilebilir.