Gelincik Bitkisi
Gelincik Bitkisi Nedir? Papaver rhoeas L. Halk arasında Ekin gülü, Aşotu, Hüddüdi, Gelineli, Kapçık otu, Kapırcık, Com cik lalesi, Gelin eli, Kabırcık, Börek otu, Gelin güli, Gündüz gülü, Karakazancık, Zemperlik isimlerle de bilinir. Gelincik Bitkisi, Haşhaşgillerden kırların kızı, rüzgarda salınan soylardan. Haşhaşla akraba bellemişler. Yapraklarından yapılan gelincik şurubunun hiç bir lezzetten geri kalır yanı yoktur. Hele [...]

Gelincik Bitkisi Nedir?

Papaver rhoeas L.

Halk arasında Ekin gülü, Aşotu, Hüddüdi, Gelineli, Kapçık otu, Kapırcık, Com cik lalesi, Gelin eli, Kabırcık, Börek otu, Gelin güli, Gündüz gülü, Karakazancık, Zemperlik isimlerle de bilinir.

Gelincik Bitkisi, Haşhaşgillerden kırların kızı, rüzgarda salınan soylardan. Haşhaşla akraba bellemişler. Yapraklarından yapılan gelincik şurubunun hiç bir lezzetten geri kalır yanı yoktur. Hele de o kan kırmızısı rengiyle kim yarışabilir ki? Tek yıllık bir bitki. Bahçeme ekeyim, seneye yine çiçeklerini seyredeyim deseniz sonbaharda tohumlarını serpmeniz, sera ortamı yaratmanız, baharda biraz boylandığında yetişeceği yere geçirmeniz gerekir. Mevsimi geçince gübre olur toprağınıza. Güneşli yerleri, geçirgen toprakları sever. Çiçekleri kırmızı, turuncumsu, sarımsı, beyazımsı renkte çiçekli türleri de var. Belki dünyada en geniş yayılım gösteren çiçek. Hangi kıtaya, hangi ülkeye gitseniz karşılaşırsınız.

Gelincik Bitkisi Tarihi!

Mısır’da, günümüzden 4500 yıl öncesine ait bir mezarda tohumlarının bulunduğunu söylesem, Osmanlı saraylarında kaynatılan gelincik macunlarının padişaha ikram edildiğini anlatsam, o güzelim su muhallebilerini kırmızıya boyadığından dem vursam önemini anlarsınız sanırım.” Hanginiz yapraklarından mini mini gelinler yapmadı: Hanginiz baharın gelişini gelincik bitkisi ile kutlamadınız? Hanginiz Anadolu’nun yolları boyunca papatyalarla birlikte yayıldığı tarlalara, kırlara hayran kalmadınız? Hanginiz gelincik demetleri yapıp ananıza sunmadınız? Yaşınız -diyelim ki, kırkın üzerindeyse, eski günlerde evinizde yapılan gelincik şuruplarını hatırlarsınız.

Gelincik Bitkisi Faydası Neler?

Bu şuruplar kimi zaman serinletici olarak ikram edilse de özellikle öksürenler için göğüs yumuşatıcı, rahatlatıcı etkisi olan bir güzel içecektir. Ayrıca uykusuzluk çekenlere, bronşitten şikayet edenlere de birebirdir. Ancak dikkatli olunmalı, yüksek dozlarda kullanılmamalı. Günde 2-3 bardak gelincik şurubunu suyla seyreltilmiş olarak içebilirsiniz. Nasıl mı yapacaksınız şurubunu? O güzelim çiçeklerin o güzelim kırmızı yapraklarını toplayacak, diplerindeki siyah kısımları keseceksiniz. Kesmezseniz morumsu bir renkte olur şurup. Bu şurubu birkaç şekilde yapabilirsiniz. Ayıkladıktan sonra üzerine kaynar su koyup 5-6 saat bekletin. Şekerle bir taşım kaynattıktan sonra tülbentten süzün, soğutup şişelere doldurun. Bu şurubu serin ve gölge bir yerde saklayabilirsiniz. Diğer yöntemde geniş ağızlı bir şişeye koyduğunuz yaprakların üzerine içme suyu koyun, bir sopa (veya oklava) yardımıyla yaprakları ezin ki renklerini suya bıraksınlar. Ara ara ezerek bir süre bu işlemi sürdürün. İçine ufak bir parça limon tuzu ekleyip birkaç saat dinlendirdikten sonra süzün ve (sıvı miktar kadar) toz şeker ilavesiyle kaynatın.

Gelincik Bitkisi Nasıl Kullanılır?

Gelincik bitkisi, güzel, alımlı ancak sadece güzelliği ve şurubuyla değil, yapraklarıyla da faydalı insanoğluna. Egelilere sorarsanız gelincik en çok böreğe yakışır. Bunu Muğla, Bodrum, Milas gibi pazarlardaki ot çıkılarını gözleyerek de anlayabilirsiniz. Kimi zaman tek başına, kimi zaman diğer otlarla karışık olarak “böreklik” diye satılır. Bir güzel otlu dolama börek yapar Bodrumlular. Basittir aslında. Hafifçe öldürülmüş gelincik bitkilerini dilerseniz sade, dilerseniz biraz çökelek ve pul biber ilavesiyle karıştırırsınız. Yufkalarınızı ortadan ikiye keser, geniş kısma bu harçtan yayar, rulo haline getirip ortadan başlayarak sararsınız, tepsinizin aldığı kadar (dilerseniz bu böreği çeyrek yufkalardan tek porsiyonluk olarak da yapabilirsiniz) sardıktan sonra üzerlerine suyla karıştırılmış zeytinyağı sürer, orta hararetteki fırında nar gibi olana kadar kızartır afiyetle yersiniz.

Kış aylarında Bodrum pazarlarına giderseniz (Perşembe günleri Yalıkavak Pazarı, cumaları Bodrum Pazarı, Cumartesi Turgutreis Pazarı vs.) bu böreklerin kimi pazarcı kadınlarca da satıldığını görürsünüz. Datçalılar gelincik bitkisini kavurarak yer, salatasını yapar, böreklere katar. Giritlilerin ünlü “çipohorta”sında mutlaka yer alır. Antalya Akseki civarlarında soğanla kavrulur veya yumurtalı olarak tüketilir. Denizli Buldan’da yoğurtlu yemeği yapılır. Bunun için soğanla az kavrulan otlar yoğurtla karıştırılır. Ayrıca zeytinyağı ve limon suyuyla çiğden de salatasını yapabilirsiniz. Yok salata istemem derseniz pide arasına yumurta, “keşlik” (ufalanmış peynir), maydanoz, “pürçük” (taze soğan) ile birlikte koyup yiyin.

Bozcaada’da pirinçli yemeği yapılır: Zeytin yağında soğan kavrulur, yemeklik doğranmış otlar, üzerine bir avuç pirinç ve domates ile pek leziz olur bu yemek. Bir başka Egeli tarif (ki İzmir’den Bodrum’a nice kasabada benzer adlarla bilinir) ise “calkama.” Bir tür basit börektir bu. Tarifini okuyunca anlayacaksınız kolaylığını: Bir kilo gelincik bitkisi ayıklayıp yıkayın, doğrayın. Dilerseniz içine biraz ısırgan, lezzet vermesi açısından taze veya kuru soğan ilave edebilirsiniz. Doğranmış otları tuz ve pul biber ilave ilavesiyle güzelce mıncıklayıp “hal” edin. Uç su bardağı unu biraz daha az suyla ( 2. 5 bardak kadar) pütürsüz hale gelene kadar çırpın. Boza (veya tahin) kıvamında olacaktır. Genişçe bir tepsinin dibine yağlı kağıt yayın. Üzerine tepsinin dibini kaplayacak kadar harçtan yayın. Kalanını otlarla karıştırın, biraz zeytinyağı ekleyip üzerine dökün. Son olarak böreğin üzerine incecik zeytinyağı gezdirin ve 200 derecede üzeri kızarana kadar pişirin. Kesmeden önce biraz serinlemeye bırakın ve dilediğinizce dilimleyip sunun.

Çalkamayı Bodrum ve Milaslı kadınlar biraz daha farklı yapar. Onlar una su ekleyip boza kıvamında çırptıktan sonra yağlanmış tepsiye yayarlar. Üzerine otları kalınca yayıp harcı daha da sulandırdıktan sonra (artık iyice cıvık olacak) üzerine gezdirir, susam ve çörek otu serperek fırınlarlar. Tercih sizin. Hangi şekilde isterseniz deneyebilirsiniz.

Anadolu’nun diğer yerlerinde de yemeklere dönüşür. Gaziantep’te “aşotu piyazı” yapılır gelincik bitkisi ile. Bulgur pilavlarına girer, yufkaya sarılıp çiğ çiğ yenir tarladan gelmiş yorgun rençberlerce. Sakarya’da “gelincik oturtması”na dönüşür. Fırında pişirilen yumurtalı bir yemektir bu. Soğanla birlikte kavrulan gelincikler tepsiye alınır, açılan oyuklara yumurta kırılır, üzerine pul biber serpilip eritilmiş tereyağı (veya sıvı yağ) gezdirilir ve fırınlanır. Kafkas kökenlilerce yapılan bir şık yemektir bu da.

Gelincik Bitkisi Hikayesi

Ben bir garip gelinciktim. Gelin diyemedim kendime. Anacığım da gelinciğim benim diye ağladı ben giderken. Kanadım kirik, boynu bükük gelin gittim. Daha baharda açan kıpkırmızı gelinciklerden mini mini gelinler yapacak çağdaydım. Makasla diplerini kesip o kıpkırmızı yaprakların, gelincik şurubu kaynatacak yaşta. Şakacıktan. Anamın dizi dibinde oturacak, “kulliz, tencereyi getir, bulguru getir, suyu neden döktün kalın kafalı, ekmeğin hamur olmuş itin dölü,” diye bağıran kaynanalardan uzakta duracaktım. Kendi babamın ayaklarını yıkayacaktım, küçücük yaşta gelin gittiğim evde adamların ayakları yerine.

Canım börek istediğinde, “ana gız, bana evelikli börek yapsana, çok canım çekti,“ diyecektim. Gelin ettiler beni on dört yaşındaydım. Gelinciklerden gelin yapacak yaştaydım Önlüğümü giyip okula gidecek, kırlarda öteki kızlarla koşturacak yaşta. Gelin ettiler beni. Yoksulluğun gözü kör olsun. Bir ineğe, birkaç çuval buğdaya verdiler Anama kalsa gönderir miydi beni el köylerine, çeyizimi bile yapamadan Hoş yapaydı ne olacaktı ki. Çeyiz değil, başına vura vura çalıştıracak, aptala çevirecek, elini kolunu bağlayıp bir dilim ekmekle doyacak, sesini çıkarmadan bir köşede oturacak… Kaçtım işte. Kaçtım anam. Dayanamadım.

Gelincik Bitkisi Kurak Yerlerde Yetişebilir
Gelincik Bitkisi Kurak Yerlerde Yetişebilir
Gelincik Bitkisi Tazesi Toplanmış
Gelincik Bitkisi Tazesi Toplanmış
Gelincik Bitkisi Tazesi
Gelincik Bitkisi Tazesi
Gelincik Bitkisi Yaprakları Yemek Yapılır
Gelincik Bitkisi Yaprakları Yemek Yapılır
Gelincik Bitkisi Yaprakları
Gelincik Bitkisi Yaprakları
Gelincik Bitkisi Çiçekten Tohuma Dönüyor
Gelincik Bitkisi Çiçekten Tohuma Dönüyor
Gelincik Bitkisi Çiçekten Tohuma Dönüyor
Gelincik Bitkisi Çiçekten Tohuma Dönüyor