Goji Berry

Goji Berry Meyvesi Nedir?

Lycium barbarum L.

İngilizce : Wolfberry, Boxthorn, (Goji berry)
Türkçe : Kurt Üzümü Tekedikeni, Sincan dikeni, (meyvesi: Goji)

Goji Berry, özellikle Çin ve Tibet’te 2000 yıldan fazladır geleneksel tıp ve gıda alanında kullanılmaktadır. Tibet başta olmak üzere Doğu Asya’da yaygın olarak yetişmekte olan kurt üzümü, kuvvet verici olduğu ve ömrü uzattığı gerekçesiyle bu bölgede yaşayanlarca ”mutluluk meyvesi” olarak adlandırılmaktadır. Bütün dünyada ise ‘Goji Berry’ ticari ismi ile ünlenmiştir. Ticari ortamda Tibetliler ve Çinliler arasında büyük bir çekişmeye sebep olan kurt üzümünün, ait olduğu türü belirten “Lycium” adının Güney Anadolu’daki antik bölgelerden biri olan “Likya”dan geldiği sanılmaktadır.

Goji Berry kökleri, yaprakları ve hatta çiçekleri de insan sağlığına faydalarından dolayı Çin’de çok kıymetli olan tıbbi bir bitkidir. Sağlık ve sağlıklı beslenme bakımından meyvesi, uzun generatif süresi sebebiyle arıcılıkta polen ve nektar kaynağı olması bakımından çiçeği, çay olarak kullanılabilen yaprağı ve geliştirilebilir kimyasal içeriği ile de kozmetik sanayiinde önemli yeri bulunmaktadır.

Goji Berry kökleri, yaprakları ve hatta çiçekleri de insan sağlığına faydalarından dolayı Çin’de çok kıymetli olan tıbbi bir bitkidir. Sağlık ve sağlıklı beslenme bakımından meyvesi, uzun generatif süresi sebebiyle arıcılıkta polen ve nektar kaynağı olması bakımından çiçeği, çay olarak kullanılabilen yaprağı ve geliştirilebilir kimyasal içeriği ile de kozmetik sanayiinde önemli yeri bulunmaktadır.

Nasıl Yetiştirilir?

goji berry hasat
goji berry hasat

Kurt üzümü bitkisi habitat seçimi pek yapmaz; fakat nemli şartlarda daha iyi büyüse de meyve verimi çok düşüktür. Köklendikten itibaren, göreceli olarak kurak yaz günlerini tolere edebilen bitki, hafif-kumlu, orta-kuvvetli ve ağır-killi vb. toprak tiplerinde iyi gelişim gösterir. Bölgelere göre oranı değişmekle beraber, özellikle ilk yıllarda yaz kuraklığını atlatabilmek ve arzulanan verim için mutlaka sulama lüzumludur. İdeal sistem damla sulamadır.

Ülkemizin her bölgesinde, 800-2000 m rakım arasında yetişme potansiyeline sahip bir bitkidir. Mantar hastalığı riskinden ve meyve olgunlaşmasında gecikmeye sebep olmasından dolayı sahil bölgeleri fazla uygun değildir.

Faydaları

Goji Berry meyvesi ve yaprakları yüzlerce hatta binlerce yıldır sağlık için olan birçok yararından ötürü Çin’de gıda olarak tüketilmektedir. L. barbarum meyveleri, binlerce yıldır iyi bir besin kaynağı olmasının yanında ateş düşürücü, iltihap kurutucu ve yaşlanmayı geciktirici özellikleriyle bitkisel ilaç olarak da kullanılmaktadır. Modern ilaç araştırmalarıyla bu biyolojik faaliyetlerden L. barbarum’un sahip olduğu polisakkaritlerin sorumlu olduğu ispatlanmıştır.

1. Kurt üzümü polisakkaritleri içlerinde T-lenfosit hücreleri, sitotoksik T-hücreleri, NK (tabii öldürücü) hücreleri, lizozim, tümor nekroz unsuru-alfa ve immünoglobülinler (IgG ve IgA) gibi savunma sistemi elemanlarının faaliyetlerini düzenleyerek ve sayılarını arttırarak bağışıklık sistemini kuvvetlendirir.

2. Kurt üzümü polisakkaritleri kan şekerini dengeler.

3. Bir karaciğer hücre koruyucusu olan serebrozid içeriği sayesinde, yüksek toksik tesiri olan klorlanmış hidrokarbonlara karşı karaciğerde koruma sağlar.

4. Hipofiz bezinden salgılanan insan büyüme hormonu (hCG, gençlik hormonu) salınımını arttırarak serbest radikallerin zararlarına karşı cildi koruyarak canlılık kazandırır.

5. Bir seskuiterpen olan ve kan basıncı ayarlamaya yardımcı olan cyperone içerir. Antosiyanin maddesi ise kalp damarlarının dayanıklılığını arttırır.

6. Kalp ve kan basıncına faydası olan maddeler içerir. Goji Berry içerisinde yer alan polisakkaritlerin kan basıncı yükselmelerini belirgin bir biçimde önlediğini göstermiştir.

7. Kurt üzümünün gastrointestinal bölgede anti-tümör tesiri vardır. Goji Berry polisakkaritlerinin doza bağımlı olarak kolon kanseri hücre hatlarını inhibe ettiği bildirilmiştir.

8. Kurt üzümünün Alzheimer hastalığında nörodejenerasyonu engelleyici bir tesire sahip olduğu belirtilmiştir. Asya’da bilinen iyi bir beyin güçlendiricidir. İçerdiği betain hafıza fonksiyonlarında tesirli kolin maddesine çevrilmektedir.

9. Çin’de yüzyıllardır afrodizyak olarak kullanımı mevcuttur. Son yıllarda bu iddiayı doğrulamak maksatıyla bazı çalışmalar yapılmıştır. Goji Berry meyveleri ile beslenen farelerde yüksek sıcaklık uygulamasına rağmen testislerin fonksiyonlarını koruduğu belirtilmiştir. Ayrıca Goji Berry meyvelerinin içeriğinde bulunan bazı bileşenlerin erkek farelerde seksüel hormonların seviyesini arttırdığı, salınımını düzenlediği ve sperm sayısı ve kalitesini artırdığı tespit edilmiştir.

10. Kurt üzümünün görüş kaybını engellediği kaydedilmiştir. Zeaksantin pigmenti göz retinasında bulunan iki karotenoidden biri olup, görme yeteneğini arttırır. Goji Berry meyvesi bu pigmenti önemli ölçüde arttırarak makula dejenerasyonu ve kataraktı engelleyebileceği tespit edilmiştir.

11. Goji Berry polisakkaritlerinin immün cevabın oluşmasında önemli olan makrofaj ve dendritik hücrelerin aktivasyonunda rol oynadığı ispatlanmıştır. Tümörlere karşı deney farelerinde tabii katil hücre faaliyetini arttırdığı görülmüştür. Bir hücresel protein olan interlökin-2 (IL-2) birçok kanser türünde oluşan anti-tümör cevapların oluşmasını sağlar. Goji Berry polisakkaritlerinin IL-2 üretimini arttırdığını göstermiştir. ABD’de IL-2, 1983 yılından beri bazı kanser ve AIDS hastalığının tedavisinde bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi maksatıyla kullanılmaktadır. Kurt üzümü ayrıca, tümör hücrelerinde ölüme sebep olan apoptoz hadisesini hızlandırmaktadır.

12. Goji Berry, en yüksek antioksidan ihtiva eden yiyeceklerinden biridir. Goji Berry polifenoller, flavonoidler, karotenoidler ve vitamin A, C, E gibi vitaminlerce zengindir. Kurt üzümü portakaldan yaklaşık 500 kat daha fazla C vitamini ve havuçtan daha fazla beta-karoten içerir. Kurt üzümünün ORAC değeri (3.290) diğer meyvelerden çok daha fazla antioksidan içerdiğini göstermektedir. Antioksidanlar serbest radikallerin sebep olduğu hücre hasarını nötralize ettiği için antioksidanca zengin Goji Berry meyvelerinin tüketimi romatoid artrit, Alzheimer ve kanserin birçok tipi gibi dejeneratif hastalıklardan korunmada önemlidir.

13. Goji Berry, En az 16 farklı tipte aminoasit içerir. Glutamat, Aspartat, Prolin, Alanin, Serin, Glisin, Lizin ve Tirozin en yüksek seviyede bulunan aminoasitlerdir.

14. Demir, krom, bakır, magnezyum, potasyum, iyot, selenyum, çinko, kalsiyum, germanyum ve fosfor gibi insan beslenmesinde önemli yer tutan besin elementlerini ihtiva etmektedir. İçeriğindeki germanyum kansere karşı koruyucu bir iz mineralidir. Bu minerali bulunduran bitkiler çok nadirdir. Yaklaşık %13 protein içeriğiyle kepekli buğdaydan daha yüksek protein içerir.

15. Kolesterol seviyelerini düşüren beta-sitosterol maddesi içerir. Ayrıca antioksidanları sayesinde kolesterolün oksidasyonunu ve damar duvarında plak oluşturmasını engeller.

16. Kolesterol ve diğer kan yağları vücutta lipid peroksitler oluşturarak ölümcül rahatsızlıklara yol açabilirler. Yapışkan bir madde olan lipid peroksitlerin birikimi özellikle damarları olumsuz tesir ederek kalp-damar rahatsızlıkları, damar sertliği (ateroskleroz) ve felce sebep olabilir. Goji Berry, lipid peroksit oluşumunu önleyen kan enzimlerini arttırarak tehlike oluşturan lipid peroksit oluşumunu önler.

17. Güçlü bir anti-fungal ve anti-bakteriyel tesire sahip olan solavetivon içerir.

18. Löseminin bütün tiplerine karşı aktif bir tabii bileşik olan physalin içerir.

19. Karaciğer tarafından kolini üretmek için kullanılan betain içerir. Betain sakinleştirici, hafızayı arttıran, kas büyümesini terfi ettiren ve yağlı karaciğer hastalığına karşı koruyan bir bileşiktir. Ayrıca betain vücudun enerji tepkilerinde kullandığı metil gruplarını sağlar ve homosistein seviyelerini azaltmaya yardım edebilir.

20. Kimyasal kirlilik neticesi oluşan serbest radikaller DNA molekülünde hasara ve sonuç olarak genetik (kalıtsal) mutasyonlara, kansere ve hatta ölüme sebebiyet verebilir. Kurt üzümündeki betain ve ana molekül olan polisakkaritler hasarlı DNA’nın tamiri ve restorasyonunu gerçekleştirir.

21. Akciğer kanseri tedavisi sırasında uygulanan radyasyonun tesirinin kurt üzümü alımıyla arttığı, böylece uygulanan radyasyon dozunun azaltılabileceği gösterilmiştir. Ayrıca Goji Berry, kurt üzümünün radyoterapi ve kemoterapiye bağlı istenmeyen yan etkileri azalttığı gösterilmiştir.

22. Goji Berry, polisakkaritlerinin, ultraviyole radyasyonun ciltte sebep olduğu hasara ve bağışıklık sistemi üzerindeki baskılayıcı tesirine karşı koruyucu özelliği ispatlanmıştır.

23. Goji Berry, uzun süredir mide hücrelerinin faaliyet azalmasına bağlı olarak sindirim zorluğu ile öne çıkan atrofik gastrit tedavisinde kullanılmaktadır.

Yan Etkileri UYARILAR

Kurt üzümü, sağlık açısından birçok fayda ve avantajı sağlarken, kişinin sağlık vaziyeti ve tüketim şekline bağlı olarak bazı yan tesirlere de sebep olabilir.

  • Warfarin ile etkileşim: Goji Berry, Kurt üzümü warfarin gibi kan inceltici ve kan pıhtılaşmasını önleyici ilaçla alındığında yan etkilere sebep olabilir.
  • Diyabet ilaçları ile etkileşim: Goji Berry meyvelerinin pankreasın çalışmasını ve insülin üretimini etkilediği tespit edilmiştir. Diyabet ilaçları kullanan kişiler kurt üzümü tüketimine dikkat etmelidir.
  • Hipertansiyon: Fazla tüketildiğinde, vücudun kan basıncı seviyelerini olumsuz tesirler ve hipertansiyona sebep olabilir.
  • Polen alerjisi: Polen alerjisi olan kişilerde hırıltı, hapşırma, kaşıntı, burun tıkanıklığı ve gözlerde kaşıntı gibi sağlık problemlerine sebep olabilir.
  • Uykuyu olumsuz tesirler: Goji Berry, Kurt üzümü meyveleri sadece gündüzleri alınmalıdır; çünkü fazla tüketildiğinde uykusuzluğa sebep olabilir.
  • Enerji seviyesini arttırır: Aşırı şekilde tüketimi enerji seviyesini ciddi anlamda arttırır ve çok fazla enerji konsantrasyon bozukluğu, hiperaktiflik ve huzursuzluk gibi problemlere sebep olur. Bu yüzden kurt üzümü tüketimi aşırı olmamalıdır.
  • Kan akışını arttırır: Goji Berry, Vücutta kan akışını arttırır. Aşırı meyve tüketimi, kan akış hızını normalden fazla seviyeye çıkarır ve bu özellikle yaşlıları tesir eden hemofili gibi olumsuz şartlara sebep olabilir.
  • Baş dönmesine sebep olur: Goji Berry, Kurt üzümü meyveleri aşırı tüketildiğinde baş dönmesi, göz rahatsızlığı, bulanık görme ve halüsinasyonlar gibi şiddetli yan etkilere yol açabildiği kaydedilmiştir.
  • Yüksek selenyum seviyesi: Goji Berry meyveleri bol miktarda selenyum içerir ve fetusun büyümesini tesir edebilir. Bu özelliğinden dolayı, hamile kadınlar bu meyveyi yemekten kaçınmalıdırlar.
  • Aşırı kurt üzümü tüketimi sindirim sisteminde hazımsızlık, bulantı, kusma gibi problemlere sebep olabilir.

İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ VE DİĞER ETKİLEŞİMLER

Anti koagülan kullanan kişilerde kanama riskini arttırdığı için kullanılmamalıdır.

Goji Berry
Goji Berry