Reyhan Bitkisi Nedir? Ocimum basilicum Halk arasında Anık, Fare Otu, Anuh, Anubotu, Pirsotu, İrehan, Merze, Arahana isimleriyle de bilinir. Anadolu'nun dağlarında yetişir. Kadınlar benden reyhandan ayrı duramaz. Bilirler ki sofralarına koyacakları yemeklere lezzet katar. Komşusu olan fesleğene reyhan derler. Oysa reyhan başka, fesleğen başka. Fesleğen güneşe aşık bir Akdenizli, reyhansa dağlara vurgun bir Anadolulu. Güzeldir [...]

Reyhan Bitkisi Nedir?

Ocimum basilicum

Halk arasında Anık, Fare Otu, Anuh, Anubotu, Pirsotu, İrehan, Merze, Arahana isimleriyle de bilinir.

Anadolu’nun dağlarında yetişir. Kadınlar benden reyhandan ayrı duramaz. Bilirler ki sofralarına koyacakları yemeklere lezzet katar. Komşusu olan fesleğene reyhan derler. Oysa reyhan başka, fesleğen başka. Fesleğen güneşe aşık bir Akdenizli, reyhansa dağlara vurgun bir Anadolulu. Güzeldir kokusu. Dağlarda yetiştiği için çobanlardır sırdaşı. Onlardır toplayıp kentlere, kasabalara götüren. Bazen konu komşusundan hayır duası almak isteyenler de mevsiminde dağlara çıkar, toplar reyhanı, sonra da komşularına, akrabalarına dağıtırlar.

Bir hora geçer ki sormayın. Hanımlar teslim aldıklarında gölgede, renğini soldurmadan kurutur, bez torbalara koyup kilerdeki çivilerden birine asarlar. Sonra artık ne isterseniz yapar, dilediğiniz yemeğe girer, tazeyken de kullanırlar. Sadece sofralar değildir konukluğu. Anadolu’da, hele de Sivas’ta yemekler reyhansız olmaz. Mayıs veya Haziransa vetepelerde dolaşırken birkaç ipucu. Bir kere koklasanız zaten o kokuyu bir daha unutmazsınız. Mor yaprakları vardır. Bir yaprağını koparıp elinizle hafifçe ufalayın ve koklayın. Kıraç toprakları da sever, çayırları da. Yol kenarlarında bile rastlarsınız bazen ya hele de işlek bir yolsa karşılaştığımız yer, siz yine de yoldan uzak yerlerden toplayın…

Reyhan Bitkisi Faydası Neler?

Vanlılar yaprak, gövde ve çiçeklerini kaynatıp ağrı kesici olarak kullanır, mide rahatsızlıklarında işe yarar, ağız kokularını giderir. Vücudunuzda bir yara varsa çayını demleyin ve bir pamuğu batırıp yaraları bu suyla silin. Egeliyseniz zaten karnı ağrıyanlara reyhan çayı önerildiğini bilirsiniz…

Nasıl Kullanılır?

Mardinliler kaburga dolmasını reyhan ile parfümlendirir, Eğinliler de bumbar dolmasını. Eğin’de Ege’nin “çingen pilavı’na benzer bir salata yapılır, “çökelek piyazı”. Bol salatalık, domates, biber, taze soğan doğranır, bol taze ireyhan, nane ve maydanoz da eklendi mi iş kaldı üzerine biraz yağ gezdirmeye. Sonra afiyetle yiyebilirsiniz. Hoş Eğinliler börülce çorbası ve aşlık çorbasına da koyar. Erzurum’un şalgam turşusu pek leziz olur. Peki ya içine reyhan atıldığını bilir misiniz? Kağızmanlılar keşkeğe, kuru fasulye ve bulgurlu “kapama”ya, “badılcan çıldırı” (badılcan domatese verdikleri isimdir) ve “fasulye çılbırı’na bol bol reyhan serper…

Peki ya yolunuz Tokat’a düştüyse? Elbette konukluk ettiğiniz evde bir güzel “bat” tadacaksınız. Yahut ille de “düğün tavası”, “erikli yavan sarma” veya “bakla sarması” ikram edecektir misafirperver Tokatlılar. Bir güzel bağ evinde, püfür püfür rüzgara karşı bir sedire oturup yiyeceksiniz bu güzel yemekleri. Peki ya Bitlis’in “ciger taplemesi”ne ne demeli? O da reyhan’sız olmaz, katıklı veya yavan dolma da. Ciğer taplemesinin bir benzeri olan ve Siirt’e has bir yemek olan “taptap” da bol reyhan ister. Van’ın “kabak boranisi” reyhanın taze olarak kullanıldığı lezzetlere örnek olarak verilebilir…

Diyarbakırlılar “içli köfte”, Tuncelililer “ayranlı çorba”, “kızartma et” veya “bağ taveği” yaparken ille de reyhan kavanozuna uzanırlar. Otlu peynirlere girer, Kafkas kökenlilerin acıkasında boy gösterir. Artvin’in şekersiz sütlaca benzeyen “süt çorbası” ve “fındıklı cacık”ı reyhan ile tadından yenmez hale gelir. Peki ya Şebinkarahisar’ın “reyhanlı yumurtası”yla “reyhanlı çorba”sına ne demeli? Divriği’de güveçte pişirilen etli, nohutlu “gendime pilavı” elbette reyhan’sız olmaz. Olmaz olmasına ya bir başka lezzet var ki Divriği de onsuz anılamaz: “iç”. Üzerine methiyeler bile düzülmüş: “Reyhan konur baş döndürür kokusu / Ekşi limon iştah açar doğrusu / Bir de yanına ak lahana turşusu / Yemeğe doyulmaz bizim içimiz.

Divriği’de konu komşu birbirini “bugün bize iç yemeğe gelesiz” diye davet eder. Eskiden satır kıymasıyla yapılsa da bugün ağırlıklı olarak bulgurla, etsiz olarak yapılan, kısır benzeri sulu bir yiyecektir iç…

Reyhan Bitkisi Hikayesi

“Gel söze bir türküyle başlayalım,” dedi. Hafifçe öksürerek boğazını temizledi, gözlerini kapattı, Hasan Dağı’nda koyun güden bir çobana dönüştü, yanık sesiyle başladı türküsüne: “ireyhan eker misin / Balınan şeker misin / Dünyada ettiğini / Ahrette çeker misin.”

Otobüste yanında oturuyordum. Otobüs dediğime bakmayın, eski püskü bir minibüs. Nişanlımı görmeye gidiyordum. Onların memleketinde askerlik yapıyordu. Hayatımda ilk kez çıkıyordum güzelim şehrimden. Zaten annemgiller beni tek başıma nasıl bıraktılar hala bilmiyorum ya. Bir komşumuzun akrabaları varmış kasabada, birkaç gün onlarda kalacak, nişanlımın yemin törenini izleyip hasret giderdikten sonra dönecektim. Ne bileyim yolda bir aşıkla tanışacağımı. Bana köyünü, köyünün güzelliklerini anlattı. Tabii “reyhan”ı da. Meğer ne çok sevilirmiş oralarda. Bilmezdim. Bizde pek kullanılmaz yani. Dolmaya, çorbaya nane koyarız.

Annem her yıl bahçedeki naneleri toplar kurutur, yıl boyu onu kullanırız biz Meğer onların köyünde de dağlardan reyhan toplar kuruturmus kadınlar. Reyhanla yaptıkları yemekleri de anlatacaktı ya sıra gelmedi. Meğer ineceği yere gelmişiz. “Kızım seni misafir edecek hanıma söyle bir torbaya koyup versin götür anacığına. Dolmaya reyhan koyun, buraların kokusunu hatırlatır sana,” dedi, elimi sıktı, sazını omzuna astı ve köyüne doğru yürümeye başladı.